Taśma ze stali nierdzewnej AISI 301 (1.4310 / X10CrNi18-8) to gatunek referencyjny wszędzie tam, gdzie element metalowy musi być sprężysty, wytrzymały i odporny na korozję. Jej sekret tkwi w reakcji na walcowanie na zimno: z tego samego materiału można dostarczyć zarówno bardzo plastyczną taśmę w stanie wyżarzonym, jak i taśmę o twardości sprężynowej powyżej 1900 N/mm². Ta wszechstronność sprawia, że jest to najczęściej wybierana stal nierdzewna do sprężyn płaskich, klipsów i precyzyjnych wytłoczek.
Czym jest taśma ze stali nierdzewnej AISI 301?
AISI 301 to austenityczna stal nierdzewna chromowo-niklowa z tej samej rodziny co AISI 304. Różnica tkwi w proporcjach składu: zawiera nieco mniej niklu i chromu oraz nieco więcej węgla. Dzięki temu jej struktura częściowo przemienia się podczas odkształcania na zimno, a materiał umacnia się znacznie silniej niż 304 przy każdym przepuście walcowania.
W postaci taśmy ta właściwość pozwala oferować szereg znormalizowanych stanów twardości. Producent wybiera dokładnie taki kompromis między podatnością na kształtowanie a wytrzymałością, jakiego wymaga jego detal.
Oznaczenie zależy od rynku:
- Europa (EN): X10CrNi18-8 / 1.4310
- USA (AISI): 301
- Japonia (JIS): SUS 301
- Chiny (GB): 1Cr17Ni7
Dostępna jest również odmiana 1.4310 Mo (301Mo) z minimalną zawartością molibdenu ustalaną w umowie handlowej.
Skład chemiczny AISI 301 (1.4310)
| Pierwiastek | Zakres (%) |
|---|---|
| Węgiel (C) | 0,05 – 0,15 |
| Chrom (Cr) | 16,00 – 19,00 |
| Nikiel (Ni) | 6,00 – 9,50 |
| Molibden (Mo) | ≤ 0,80 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,00 |
| Krzem (Si) | ≤ 2,00 |
| Azot (N) | ≤ 0,11 |
| Fosfor (P) | ≤ 0,045 |
| Siarka (S) | ≤ 0,015 |
Taśma AISI 301 jest dostarczana zgodnie z normą EN 10088-2 (zastosowania ogólne, stan wyżarzony) oraz EN 10151 (taśma ze stali nierdzewnej na sprężyny, stan umocniony).
Stany twardości taśmy 301 według EN 10151
To największa zaleta gatunku 301. W zależności od stopnia walcowania na zimno taśma jest dostarczana w następujących stanach:
| Stan | Oznaczenie | Wytrzymałość na rozciąganie Rm (N/mm²) | Wydłużenie min. (%) |
|---|---|---|---|
| Wyżarzony | – | 600 – 950 | 40 |
| +C850 | 1/4 twarda | 850 – 1000 | 25 |
| +C1000 | 1/2 twarda | 1000 – 1150 | 20 |
| +C1150 | 3/4 twarda | 1150 – 1300 | 15 |
| +C1300 | 4/4 twarda | 1300 – 1500 | 10 |
| +C1500 | 5/4 twarda | 1500 – 1700 | 5 |
| +C1700 | K1 | 1700 – 1900 | 2 |
| +C1900 | K2 | 1900 – 2200 | 1 |
| +C2100 | – | Na zapytanie | – |
W stanie wyżarzonym minimalna granica plastyczności wynosi 250 N/mm² (Rp0,2, wzdłużnie) i 280 N/mm² (Rp1,0, poprzecznie). Twardość materiału mieści się w zakresie od 250 do 600 HV, zależnie od stanu.
Jak czytać tabelę: im twardszy stan, tym wyższa wytrzymałość i mniejsza zdolność do odkształcania. Stany 1/4 i 1/2 twarda dopuszczają umiarkowane gięcie i tłoczenie. Stany 4/4, 5/4, K1 i K2 przeznaczone są do elementów sprężystych o niewielkim stopniu odkształcenia podczas formowania.
W przypadku elementów sprężynowych po formowaniu można zastosować obróbkę stabilizującą (odpuszczanie). Katalog taśm VINCO zawiera orientacyjne wykresy tej obróbki dla gatunku 1.4310 z molibdenem i bez molibdenu.
AISI 301 czy AISI 304: którą wybrać?
Obie stale są austenityczne i mają wiele wspólnych zastosowań, ale nie są zamienne, gdy detal pracuje jako sprężyna.
| AISI 301 (1.4310) | ||
|---|---|---|
| Wytrzymałość w stanie wyżarzonym (Rm) | 600 – 950 N/mm² | 540 – 750 N/mm² |
| Najtwardszy typowy stan | +C1900 (K2), +C2100 na zapytanie | +C1300 (4/4 twarda) |
| Wydłużenie przy +C1300 | 10 % | 1 % |
| Mocna strona | Sprężystość i wytrzymałość mechaniczna | Odporność na korozję i spawalność |
| Typowe zastosowanie | Sprężyny, klipsy, elementy sprężyste | Detale kształtowane, wyposażenie spożywcze |
Przy tej samej wytrzymałości 1300 N/mm² stal 301 zachowuje dziesięciokrotnie większe wydłużenie niż 304. Jeśli detal ma pracować jak sprężyna, naturalnym wyborem jest 301. Jeśli priorytetem jest odporność na korozję lub spawanie, zwykle lepiej sprawdza się 304 (wyjaśniamy to w naszym artykule o drucie AISI 304).
Do czego służy taśma ze stali nierdzewnej 301?
Taśma AISI 301 sprawdza się w każdym procesie, który wymaga sprężystego elementu odpornego na rdzę:
- Sprężyny płaskie, sprężyny i blaszki sprężyste do mechanizmów przemysłowych i motoryzacyjnych
- Klipsy, zszywki i opaski mocujące
- Podkładki sprężyste i elementy złączne
- Styki i komponenty dla elektroniki i elektromobilności
- Precyzyjne wytłoczki z tłoczników wielotaktowych
- Uszczelki i podkładki uszczelniające metalowe
Wykończenia, tolerancje i formy dostawy
- Wykończenie powierzchni: 2B lub 2R (BA, wyżarzanie jasne) w stanie wyżarzonym oraz 2H w stanie umocnionym. Według EN 10151 średnia chropowatość wynosi Ra < 0,5 µm dla stanów od +C700 do +C1000 i Ra < 0,3 µm od +C1150 wzwyż.
- Tolerancje: grubości i szerokości według EN ISO 9445-1, w klasach normalnej, zawężonej (F) i precyzyjnej (P). Cięższe tolerancje na podstawie umowy handlowej.
- Krawędzie: cięte (GK) lub specjalne (SK), walcowane z zaokrągloną krawędzią lub obrabiane mechanicznie.
- Formy dostawy: kręgi cięte na wymiar, taśmy szpulowane w kręgach do 2000 kg lub taśma profilowana według rysunku.
Taśma AISI 301 na wymiar w VINCO
W VINCO przetwarzamy taśmę ze stali nierdzewnej AISI 301 jako centrum serwisowe wyspecjalizowane w cięciu wzdłużnym, z ponad 75-letnim doświadczeniem w ramach Lontana Group:
- Cięcie wzdłużne od 0,05 mm do 5,0 mm grubości i od 3 mm do 1250 mm szerokości, na 8 liniach cięcia
- Zapas gatunków 301 i 301Mo w różnych stanach twardości, obok pozostałych gatunków taśmy ze stali nierdzewnej
- Cięcie premium dla połyskliwych powierzchni bez śladów i zarysowań
- Własne szpulowanie do zasilania linii automatycznych przy mniejszej liczbie wymian kręgów
- Opakowania na zamówienie: papier lub folia VCI przeciw wilgoci, skrzynie drewniane, opakowania morskie i inne
- Doradztwo techniczne w doborze stanu twardości do każdego detalu
Aby obliczyć wagę kręgu przed złożeniem zamówienia, można skorzystać z naszego kalkulatora taśmy. Zmiany cen surowców można śledzić w sekcji notowania metali.
Potrzebują Państwo taśmy AISI 301 do swojego procesu?
Prosimy opisać produkowany detal, a pomożemy dobrać gatunek, stan twardości, tolerancję i formę dostawy. Prosimy pisać na adres info@vinco.es, dzwonić pod numer (+34) 94 412 33 99 lub odwiedzić sekcję taśma ze stali nierdzewnej i wypełnić formularz kontaktowy.
